Dikur njihej si “atdheu i poetëve”, Somalia ka një histori të pasur të rrëfimit gojor që shtrihet në shekuj, e cila shpesh ka qenë e lidhur pazgjidhshmërisht me politikën e asaj kohe.

Programi i Zhvillimit të OKB -së (UNDP), po financon çmimet e poezisë dhe nismën e cila njihet si Shtëpia e Poezisë Somaleze, e cila përmes faqes së saj të internetit, shpreson të jetë në gjendje të ofrojë një arkiv të paparë, duke ruajtur poezitë e klasikëve dhe duke shfaqur vepra të reja nga brezi i ardhshëm.

Një takim në fëmijërinë e saj të hershme me një hienë frymëzoi vargun e parë të Hawa Jama Abdi. Tani ajo është pjesë e këtij projekti artistik i krijuar për të inkurajuar gratë tregimtare – dhe të bashkojë të gjithë somalezët

Kur Hawa Jama Abdi ishte tetë vjeç, ajo humbi në një pyll dhe e gjeti veten përballë një hiene. Në vend të saj, shumë do të kishin ikur me vrap, disa të tjerë do të kishin ngrirë në vend, por Jama Abdi, vajza e verbër e pastoralistëve somalezë, e ruajti qëtësinë dhe kompozoi poezinë e saj të parë:

Kam jetuar me frikën prej teje, ditë e natë

I thonë një botë mrekullie nëse qëndroj para teje, sonte

Meqenëse jam e verbër dhe nuk mund të shoh asgjë

Eja në shpëtimin tim dhe le të jetë zëri yt shoqëria ime

Tetëmbëdhjetë vjet më vonë, Jama Abdi është zhvendosur nga ajo zonë e largët e Somalisë në të cilën është rritur për në Mogadishu, dhe nuk ka pasur më takime me hienat. Por ajo ende po shkruan poezi dhe është një nga pjestarët e jurisë në një konkurs të ri të quajtur “Oscar-i” i poezisë somaleze.

Konkursi, i cili përfshin një kategori për gruatë poete të vitit, është një përpjekje për të shfaqur traditën e gjallë të vargjeve somaleze dhe për të gjetur zëra të rinj për t’u bashkuar me tregimtarët e nderuar të brezave të mëparshëm. Fituesit do të shpallen në një ceremoni çmimi në Mogadishu më 21 nëntor.

Poema … mund të përdoret për shumë qëllime,” thotë Jama Abdi. “Nëse gratë përdorin poezi për vetëdijësim, kjo mund të ndreqë shumë probleme. Pra, sipas mendimit tim, mendoj se ia vlen të investosh në këtë fushë. Unë besoj se është një nga gjërat më të mira që mund të bëhet në vendin tonë

Një tjetër anëtare e jurisë është edhe Asha Lul Mohamud Yusuf, e njohur më mirë si Asha Lul, e cila u largua nga Somalia me familjen e saj në fillim të luftës civile në fillim të viteve ’90 dhe që atëherë jeton në MB. Përmbledhja e saj me poezi ”Migracionet e Detit: Tahriib” u vlerësua në mënyrë kritike dhe u emërua libri me poezi i vitit në 2017-tën nga Sunday Times.

E ngazëllyer për konkursin në fjalë, përpiqet të inkurajojë më shumë poete femra. “Duhet t’i shpalosim talentet e grave somaleze komuniteteve të tyre. Sepse normalisht ata nuk i tregojnë … por ky projekt do t’i ndihmojë ata të nxjerrin në pah këto talente”

Një poete tjetër që tashmë po përdor poezinë me efekt të madh në komunitetin e saj është aktivistja Sadia Hussein, e cila jeton në një komunitet që flet gjuhën somaleze përtej kufirit në Kenia dhe përdor “vargje të ndaluara” për të bërë fushatë kundër gjymtimit gjenital të femrave. Një poezi e shkruar në gjuhën somaleze thotë:

Para lindjes së diellit, gratë u tërhoqën në shkurre si një kafshë e egër

Askush nuk tregoi mëshirë, unë shpërtheva në lot.

Kam gjakderdhje të madhe.

Toka dukej sikur një deve të ishte therur”

Zahra Abdihagi, poete dhe drejtoreshë ekzekutive e Somali Storytellers, një organizatë komunitare, thotë se për momentin poetët e rinj shpesh kalojnë të panjohur. Ajo shpreson se ky projekt do të sjellë më shumë diversitet, sa i përket moshës dhe gjinisë.

Sa herë që dëgjoj zërat e vjetër, janë gjithmonë burra; Unë nuk shoh gra të përfaqësuara në historinë apo poezinë [somaleze], “thotë ajo. “Unë besoj se ka pasur poete femra, por askush nuk i ka pranuar kurrë. Kështu që tani unë shpresoj se ndoshta, meqenëse ne tashmë po bëjmë histori, gratë gjithashtu mund të jenë pjesë e kësaj historie. “

LEAVE A REPLY

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.